مناسبت­ها
جستجو
اعضا

خبر

گزارش مشروح نشست هم‌اندیشی اصول سیاست خارجی دولت اسلامی

نشست هم‌اندیشی اصول سیاست خارجی دولت اسلامی با موضوع عقلانیت و اعتدال با حضور ‏کارشناسان حوزه و وزارت امور خارجه با همکاری انجمن مطالعات سیاسی در قم برگزار شد.‏

به گزارش خبرگزاری فارس از قم، نشست هم اندیشی اصول سیاست خارجی دولت اسلامی با ‏موضوع عقلانیت و اعتدال با حضور کارشناسان حوزوی و وزارت امور خارجه در سالن ‏شهید آوینی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم برگزار شد‎.

نیازمند الگوسازی اسلامی در سیاست خارجی هستیم  ‏

حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا در ابتدای نشست اظهار کرد: فلسفه این نشست‌ها ‏روشن است و نیازی به تکرار بیان ضرورت‌ها نیست؛ لزوم چنین مباحثی با انقلاب اسلامی و جمهوری ‏اسلامی آغاز شده است.‏

وی افزود: این مباحث با تاخیر فراوانی به صورت جدی در حوزه شروع شده‌اند؛ امروزه نبض تحولات بر ‏سیاست خارجی استوار شده و بسیاری از مسائل اساسی ما به روابط خارجی مربوط می‌شود که در ‏سال‌های اخیر به بحران تبدیل شده‌اند بنابراین ضرورت داشت که در حوزه به این مبحث ورود پیدا کنیم و ‏با رویکردی دینی، تبیینی از مأموریت‌ها و وظایف جمهوری اسلامی در عرصه دیپلماسی داشته باشیم.‏

مسئول انجمن‌های علمی حوزه علمیه  بیان کرد: از سال گذشته مباحثی میان سه مرکز متصدی ‏هم‌اندیشی اصول سیاست خارجی دولت اسلامی یعنی انجمن مطالعات سیاسی حوزه، نمایندگی ‏وزارت خارج در قم و المصطفی صورت گرفت و رایزنی شد.‏

وی ادامه داد: پس از تهیه طرح‌های اولیه و برنامه‌ریزی، توافق شد که باید کاری جدی و سوای از ‏تبلیغات انجام شود تا در نهایت به نظریه‌پردازی در زمینه دیپلماسی دینی دست یابیم.‏

مهاجرنیا با اشاره به ضرورت پرداختن به این هدف و گفتمان‌سازی به منظور زمینه‌سازی برای این هدف ‏مهم خاطرنشان کرد: برگزاری سلسله نشست‌هایی با همین موضوع که برون‌داد آنها به مقالات و ‏مکتوباتی برای جمع‌بندی نهایی برسد در اولویت قرار گرفت و در مرحله بعد هم باید به سمت تبیین و ‏تحلیل داده‌ها و نظریه‌ها برویم تا در پایان به الگویی از تعامل خارجی و دیپلماسی از منظر اسلام دست ‏یابیم.‏

مسئول انجمن‌های علمی حوزه علمیه عنوان داشت: پس از بحث و تبادل نظر قرار بر این شد که یک ‏سری نشست‌های هم اندیشی برگزار شود که اصول سیاست خارجی با توجه به شعارهای دولت ‏یازدهم یعنی عقلانیت و اعتدال موضوع نشست نخست است.‏

وی بیان کرد: تولید علم هدف اصلی نظریه‌پردازی است؛ وزارت خارجه بیان کرده است که مأموریت ما ‏عملیاتی است و به نظریه‌پردازی نمی‌پردازیم و همین توقع هم از این وزارتخانه می‌رود و اگر الگویی ‏برای سیاست خارجی اسلامی وجود ندارد، این اشکال ابتدا به حوزه باز می‌گردد.‏

مهاجرنیا با تاکید بر اینکه نشست‌های علمی نباید تبدیل به سخنرانی شوند گفت: به دنبال نقادی در ‏این نشست‌ها هستیم به همین دلیل از به آقایان زهرایی و قشقاوی از وزارت امور خارجه و ‏حجت‌الاسلام والمسلمین میرباقری و فیرحی از حوزه دعوت به بیان مطالب در این نشست کردیم؛ ‏کمک به دیپلماسی خارجی کشور و الگوسازی در این زمینه هدف نهایی است.‏

مسئول انجمن‌های علمی حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: آیت‌الله جوادی آملی و ظریف وزیر امور ‏خارجه پیام‌های خوبی به این نشست علمی ارائه کرده‌اند که مورد استفاده قرار خواهد گرفت.‏

 

وی ادامه داد: امیدواریم در نهایت و پس از بحث و تبادل نظر به نتیجه‌گیری خوبی دست یابیم؛ برگزاری ‏میزگرد علمی با حضور کارشناسان حوزوی و دیپلمات‌های وزارت خارجه می‌تواند ما را در زمینه دستیابی ‏به اهداف پیش‌بینی شده یاری دهد.‏

عقلانیت جزو شاخصه انسان‌های متعهد است  ‏

در ادامه مسعود پورفرد اظهار کرد: انجمن مطالعات سیاسی حوزه در سال 1383 شکل گرفت و تاکنون ‏‏250 نفر عضو دارد که 230 نفر از آنها عضو پیوسته و دارای تحصیلات عالیه حوزوی یا دکتری هستند.‏

وی افزود: تاکنون پنج دوره هیئت مدیره در انجمن مطالعات سیاسی حوزه تشکیل شده است؛ 13 گروه ‏تخصصی و علمی در این انجمن فعال هستند که شامل فقه، فلسفه، قرآن، مطالعات راهبردی، ‏مطالعات ایران، جهان اسلام، حکمت سیاسی متعالیه و ... است.‏

نایب رئیس انجمن مطالعات سیاسی حوزه با بیان اینکه فصلنامه سیاست متعالیه هم به صورت علمی ‏پژوهشی توسط این انجمن به چاپ می‌رسد، عنوان داشت: تاکنون سه شماره از این نشریه منتشر ‏شده است.‏

وی ادامه داد: برگزاری جشنواره بین‌المللی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) یکی از مهمترین ‏اقدامات این انجمن در سال گذشته بوده، ضمن اینکه همکاری‌های علمی با دانشگاه دفاع ملی هم ‏صورت گرفته است.‏

پورفرد خاطرنشان کرد: تقویت موضوع نقد و نقادی در فضای جامعه و تقویت گفتمان چندصدایی از جمله ‏اهداف این نشست علمی به شمار می‌روند.‏

نایب رئیس انجمن مطالعات سیاسی حوزه با اشاره به اینکه انجمن‌های علمی حوزوی خود را نهادی ‏مردمی می‌دانند، گفت: ورود به حوزه سیاست جزو نیازهای جامعه است.‏

وی اهتمام به عقلانیت را جزو شاخصه‌های انسان‌های متعهد دانست و تصریح کرد: جدایی میان عقل ‏عملی و نظری امری اعتباری به شمار می‌رود.‏

پورفرد ادامه داد: وجه مشترک همه خرده گفتمان‌های انسان‌های متعهد که انجمن‌های علمی جزو آنها ‏هستند، اهتمام به عقل و عقلانیت است.‏

میزان کار پژوهشی در زمینه سیاست خارجی اسلامی کم است

حمید مکارم مسئول دفتر وزارت امور خارجه در قم سخنران بعدی بود که اظهار کرد: یکی از موضوعاتی ‏که در سفر وزیر امور خارجه به قم مطرح شد، ارتباط بیشتر با حوزه‌های علمیه سراسر کشور بود که در ‏بحث نظریه‌پردازی روابط بین‌الملل تلاش مضاعفی صورت بگیرد.‏

وی افزود: در سه دهه گذشته میزان کار پژوهشی در این حوزه‌ها به چند کتاب و پایان‌نامه محدود ‏می‌شود که مشکل آنها هم بیان مسائل کلی و غیر قابل تطبیق با سیاست خارجی است و نمی‌توانند ‏کتابی آموزشی برای دانشجویان روابط بین الملل بوده و مبنای کار دیپلمات‌ها قرار بگیرد.‏

مسئول دفتر وزارت امور خارجه در قم با تاکید بر اینکه چگونگی رفتار جمهوری اسلامی با همسایگان ‏خارجی و دنیای استکبار باید بر اساس اصول اسلامی تدوین شود عنوان داشت: جای خالی درس ‏خارج فقه سیاست خارجی در حوزه احساس می‌شود.‏

وی ادامه داد: در حدود چهار سال گذشته شاهد بودیم که پارلمان اروپا حدود 22 قطعنامه علیه ‏جمهوری اسلامی و در زمینه‌های گوناگون صادر کرده است؛ در 38 قطعنامه دیگر هم نام ایران در کنار ‏دیگر کشورها برده شده است ولی واقع امر آن است که پس از بررسی‌های صورت گرفته، هیچ‌گونه ‏واکنش رسمی و غیر رسمی از سوی مقامات دولتی و حوزوی انجام نشده بود ولی در قطعنامه اخیر، ‏جریانی عظیم در کشور به راه افتاد.‏

مکارم با بیان اینکه این تفاوت برخوردها جای تأمل و آسیب‌شناسی دارد گفت: شاید برخی از این ‏مسائل به فقدان وجود الگوی سیاست خارجی مدون باز می‌گردد.‏

مسئول دفتر وزارت امور خارجه در قم هدف از این هم اندیشی را جریان‌سازی فکری در حوزه سیاست ‏خارجی دانست و گفت: در حال حاضر وارد فاز جدیدی از روابط بین‌المللی خواهیم شد و برگزاری چنین ‏نشست‌هایی ضروری است.‏

عزت، حکمت و مصلحت جزو اصول سیاسی فقه ما هستند  ‏

حجت‌الاسلام علی عباسی رئیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی هم در ادامه اظهار کرد: ارتقاء فقه روابط ‏بین‌الملل و فقه سیاسی و نیز کاربردی شدن این مسائل در حوزه علمیه هدف از نشست حاضر است.‏

وی افزود: تولیداتی در این حوزه طی سال‌های اخیر داشته‌ایم هرچند به میزان انتظار نبوده‌اند؛ برگزاری ‏نشست‌های علمی می‌تواند برکات زیادی برای کاربردی شدن نظریه‌های سیاسی اسلامی داشته ‏باشند.

رئیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی با بیان اینکه نیازمند الگوهای تکمیل‌یافته برای استفاده کارگزاران ‏سیاست خارجی نظام هستیم گفت: امیدواریم اینگونه نشست‌ها زمینه توسعه مباحث و ارائه ‏الگوهای کامل را به دیپلمات‌های نظام اسلامی فراهم کند.‏

وی ادامه داد: امروز در جامعه شاهد دیدگاه‌های متفاوت هستیم و جامعه ما هم به مسائل سیاسی ‏حساس است که می‌تواند پدیده مبارکی باشد؛ مردم و نخبگان ما بسیار سیاسی هستند و سیاست ‏خارجی برای آنها اهمیت دارد.‏

علی عباسی با بیان اینکه همه صداها باید فرصت اظهار نظر داشته باشند گفت: البته این نگرانی وجود دارد ‏که این تفاوت‌ها به تدریج سبب چالش در بخش‌های مختلف جامعه شود؛ از رهگذر بحث‌های علمی ‏می‌توان فضایی عالمانه و صمیمی ایجاد کرد که در عین اختلاف در نظریات، دوستی‌ها هم تحکیم شوند ‏و جامعه ما به این مسئله به شدت نیازمند است.‏

رئیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی خاطرنشان کرد: مباحث مشفقانه به توسعه فضای دوستی و ‏صمیمیت کمک می‌کند زیرا می‌توان اخوت اسلامی را در عین تفاوت در دیدگاه‌ها حفظ و تحکیم کرد.‏

وی با تاکید بر اینکه نمی‌توانیم با عالم ارتباط نداشته باشیم تصریح کرد: البته حضور ما باید تاثیرگذار و نه ‏منفعلانه باشد؛ به نظم موجود در جهان نقدهایی داریم و آن را مطلوب نمی‌دانیم ولی این به معنای ‏جدایی با عالم نیست.‏

عباسی با بیان اینکه باید به واقعیت‌ها بنگریم گفت: به تعبیر رهبر معظم انقلاب باید دست چدنی پنهان ‏زیر دستکش مخملین را درک کنیم.‏

رئیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی بزرگ‌ترین نشانه و مولفه عقلانیت و اعتدال را جمع میان ‏واقعیت‌ها و حفظ ارزش‌ها و آرمان‌ها دانست و عنوان داشت: پافشاری بر اصول به معنای رویکردی کاملا ‏دینی است و همان عقلانیت محسوب می‌شود.‏

وی با بیان اینکه اصول عزت، حکمت و مصلحت که توسط رهبر معظم انقلاب عنوان شده‌اند از اصول ‏فقهی استنباط شده‌اند گفت: قواعد سیاسی و اجتماعی فراوانی در فقه شیعه وجود دارند که در ‏نهایت و پس از بررسی آنها در می‌یابیم که عزت نظام اسلامی باید در همه معادلات و روابط حفظ شود ‏که زمینه آن استفاده از حکمت و مصلحت است.‏

عباسی افزود: به یقین دیگران از گسترش نفوذ جمهوری اسلامی و قدرت گرفتن ایران اسلامی در ‏عرصه بین‌المللی خشنود نیستند بنابراین باید با استفاده از اصول فقهی و اساسی دینی خود به ‏توسعه قدرت نظام در عرصه‌های نرم دست یابیم.‏

در ادامه میزگرد علمی نشست با حضور حجج اسلام والمسلمین میرباقری رئیس فرهنگستان علوم ‏اسلامی و فیرحی عضو شورای مرکزی مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم برگزار شد.‏

 

اعتدال و عقلانیت، 35 سال در کشور حاکم است  ‏

ابتدا حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی میرباقری طی سخنانی اظهار داشت: اختلاف بر سر ‏اعتدال، عقلانیت و نفی خشونت و نیز شاخصه‌های موفقیت در سیاست خارجی مانند رفاه و امنیت در ‏زمینه اصل نیست بلکه تفاوت دیدگاه‌ها بر سر تفسیر اعتدال وجود دارد.‏

وی افزود: عقلانیت دارای شاخه‌های بنیادی، عمومی و تخصصی است؛ بحث این است که آیا ‏تصمیم‌گیری‌ها بر اساس عقلانیت سکولار هستند یا نوع دیگری را در نظر داریم.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه باید ضریب امنیت را بررسی کرد و ببینیم که منظور ‏امنیت اسلام است یا مسئله دیگر گفت: توسعه لیبرالی یا توسعه بومی خودمان هم در زمینه ارزیابی ‏توسعه مد نظر قرار خواهد گرفت.‏

وی ادامه داد: هژمونی انقلاب اسلامی نباید در راستای رفع تحریم‌ها و مذاکرات از دست برود؛ در ‏مسئله اوکراین هم به نظر می‌رسد استکبار به دنبال تبدیل فضای قدرت به فضای جنگ سرد و کمرنگ ‏کردن سیاست‌های جمهوری اسلامی است.‏

میرباقری با اشاره به این حقیقت که اعتدال و عقلانیت 35 سال است که در ایران حاکم شده گفت: ‏اگر اینگونه نبود نظام جمهوری اسلامی تاکنون پابرجا نمی‌ماند.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با تاکید بر قرائت خشونت‌آمیز از اسلام عنوان داشت: به همان اندازه ‏باید از لیبرالیسم هم به دور باشیم.‏

وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی یک طرف درگیری تمدنی در جهان است گفت: وقتی جریان ‏روشنفکری در کشور ما رابطه دین و حکومت را مورد بررسی قرار می‌دهد به سراغ مباحث تخصصی ‏می‌رود و موضوعات کلان را در نظر نمی‌گیرد؛ در مسئله نگاه دین به روابط بین‌الملل باید از مباحث ‏کلامی شروع کنیم نه اینکه احکام را اولویت قرار دهیم یعنی فلسفه تاریخ را ملاک بگذاریم.‏

میرباقری افزود: آینده‌نگری مبتنی بر فلسفه تاریخ شکل می‌گیرد؛ وقتی از قواعد روابط بین‌الملل بحث ‏می‌کنیم باید الزامات بالادستی را که قابل تصرف نیستند در نظر داشته باشیم؛ وقتی در مقیاسی ‏شاهد ورود و صف‌بندی نبی مکرم اسلام(ص) هستیم کسی حق تصرف و خلافت ندارد زیرا مرزبندی در ‏اینجا جزو الزامات بالادستی است.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه دین معادله پرستش است خاطرنشان کرد: روابط ‏بین‌الملل هم در شرایط که مرزبندی توسط پیامبر اکرم(ص) صورت گرفته نمی‌تواند تصرف کند یعنی باید ‏حد خودمان را بدانیم و در نظر داشته باشیم که حکومت را در معادلات اجتماعی توان تصرف دارد.‏

وی گفت: غربی‌ها در آغاز رنسانس گمان کردند می‌توانند عالم را مطابق خواسته خود بسازند ولی ‏می‌دانیم که مرزهایی توسط خداوند و رسول گرامی اسلام(ص) تعیین شده که نمی‌توانیم از آنها عبور ‏کنیم در حقیقت خداوند را مبدأ قدرت در جهان می‌دانیم و عقلانیت ما هم در همین چارچوب است.‏

میرباقری با بیان اینکه انسان‌ اختیار تصرف در عالم را از جانب خداوند دارد عنوان داشت: ذیل این ‏مسئله دو جریان عبودیت و استکبار مطرح می‌شود؛ عبودیت حول محور انبیاء و پرستش است و ‏استکبار هم حول فرعون‌ها می‌گردد و هر یک به دنبال جهانی‌سازی هستند که طبیعتاً به جنگ و ‏درگیری می‌انجامد؛ هیچ کس نمی‌تواند جلوی جنگ میان حق و باطل را بگیرد ولی گاهی اوقات ‏حرف‌هایی شنیده می‌شود که می‌خواهند صلح کلی ایجاد کنند و گویی جای خداوند نشسته‌اند.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه اصل درگیری حق و باطل از نظر قرآن قطعی است ‏خاطرنشان کرد: دو بخش عمده معارف قرآن همین درگیری تاریخی را بیان می‌کند؛ قرآن علم تاریخ ‏نیست بلکه آن را به گونه‌ای تبیین می‌کند که اهل ایمان به آینده‌نگری صحیحی دست یابند.‏

وی با اشاره به برخورداری هر دو جریان عبودیت و استکبار از ابزارهای سخت و نرم گفت: قدرت به امداد ‏الهی باز می‌گردد و از نظر قرآن همواره دست برتر از آن جبهه حق خواهد بود؛ ایام الله مانند ظهور و ‏رجعت هم پیش بینی شده که پیروزی قطعی را از آن جبهه حق می‌داند و سیاست خارجی و عقلانیت ‏ما هم در همین چارچوب باید تعیین و اجرا شود.‏

میرباقری اضافه کرد: عوامل قدرت به عوامل دانشی، گرایشی و بنیادین باز می‌گردند؛ بخشی از ‏قدرت‌ها گرایشی یا همان نظام انگیزشی جامعه هستند و نباید مورد غفلت قرار گیرند.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه معتقدیم ظرفیت انگیزشی قدرت مقابل ما در حال اتمام ‏و به تبع آن قدرت آن نظام در حال فروپاشی است گفت: دستگاه انگیزشی انبیاء ظرفیت فائقه بر ‏دستگاه شیطان را به وجود می‌آورد.‏

وی افزود: مقیاس تاثیر انقلاب اسلامی تکامل معادله‌های جهانی است بنابراین هر نوع ارتباط باید ذیل ‏این چارچوب باشد.‏

میرباقری با بیان اینکه آمریکا، نظام جمهوری اسلامی را طرف مقابل خود می‌داند گفت: به همین دلیل ‏تمام تئوری‌های خود را با انقلاب اسلامی مورد آزمایش قرار می‌دهند.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی تصریح کرد: نگرش و سخنان امروز ما در تئوریزه کردن انقلاب اسلامی ‏عمیق‌تر از دهه‌های گذشته شده ولی کتاب‌ها و مقالات طرف غربی ژورنالیستی‌تر و ضعیف‌تر شده ‏است.‏

وی ادامه داد: هنوز داوری در زمینه محقق شدن اهداف انقلاب اسلامی و تئوری آن زود است.‏ دنیای غرب سعی می‌کند فرهنگ جهانی را به نفع خودش تغییر دهد بنابراین ‏نمی‌توان گفت باید در چارچوب پذیرفته شده‌ها حرکت کرد.‏ لایه‌ای از سیاست خارجی به حرکت در چارچوب فرهنگ پذیرفته و لایه‌ای دیگر به تغییر ‏پذیرفته شده‌ها ارتباط دارد؛ انقلاب اسلامی معادلات جهانی را تغییر داده و سیاست خارجی ما هم در ‏همین چارچوب است.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه جنگ دفاعی برای ما کافی است عنوان داشت: امام ‏راحل که فرمودند غیرمعصوم حق دفاع ابتدایی را ندارد در عین حال 10 سال جنگ داخلی و خارجی را ‏مدیریت فرمودند زیرا اگر ما هم به دشمنان کاری نداشته باشیم آنها به دنبال تغییر معادلات به نفع خود ‏هستند.‏

وی ادامه داد: متفکران غربی به بوش نامه نوشته بودند که فرهنگ غربی تنها فرهنگی است که ‏قابلیت جهانی شدن دارد و دیگر ملت‌ها باید در قالب خرده فرهنگ فعالیت کنند؛ استفاده از سلاح‌های ‏جنگی برای این مسئله امری اخلاقی است و این بدان معناست که دفاع جوامع برای حفظ فرهنگ ‏خودشان غیر اخلاقی خواهد بود.‏

میرباقری افزود: پس از ظهور شاهد صلح کلی خواهیم بود وگرنه در شرایط کنونی صلح جهانی جز با ‏نفی اسلام محقق نمی‌شود.‏

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان اینکه عرف سکولار قابل قبول نیست گفت: عرف کارشناسی و ‏بر سر اصول دینی ملاک است.‏

با تظاهرات خیابانی نمی‌توان مصلحتی را اثبات کرد  ‏

پس از آن حجت‌الاسلام داوود فیرحی عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم ‏اظهار داشت: گریز از فقه نه تنها کمکی به ما نمی‌کند بلکه رفتارمان را هم بی قاعده خواهد کرد.‏

وی افزود: باید به ادبیات فقهی خودمان در مفاهیمی همچون جنگ و صلح بنگریم؛ در این حوزه سه ‏نظریه عمده در فقه ما مطرح است؛ بر اساس نظریه سنتی شیعی، جهاد به ابتدایی و دفاعی تقسیم ‏می‌شود.‏

عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم با بیان اینکه در این نظریه بلافاصله ‏استثنایی مطرح می‌شود گفت: امام راحل در تحریرالوسیله جهاد ابتدایی را از عموم اختیارات ولی ‏فقیه در دوران غیبت کنار می‌گذارد.‏

وی ادامه داد: به این ترتیب جوامع انسانی به دارالحرب تبدیل نمی‌شود بنابراین حاکم دوره غیبت و ‏جامعه در این شرایط، وظیفه جهاد ابتدایی ندارد و اگر این کار را انجام دهد و تبعاتی داشته باشد ‏مسئولیت آن بر دوش جامعه خواهد بود.‏

فیرحی با اشاره به اینکه عالم محضر جهاد حق و باطل است عنوان داشت: سیاه و سفید کردن دنیا ‏آنقدر خطرناک است که فقه شیعه آن را بر عهده معصوم گذاشته است.‏

عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: نظریه دوم توسط ‏برخی بزرگان معاصر و نیز برخی ادبیات رهبری هم استنباط می‌شود؛ نظریه سوم هم بر مبنای دیگری ‏است که برخی بزرگان دو گانه جهاد دفاعی و ابتدایی را شکسته‌اند.‏

وی با بیان اینکه گفته می‌شود بر اساس آیات قرآن باید با کسانی که وارد جنگ شده‌اند نبرد کنیم ‏عنوان داشت: هنر فقه شیعه شفافیت آن است؛ بر اساس این نظریه سوم اصل بر صلح است یعنی ‏در عین اینکه جنگ میان حق و باطل را بپذیریم ولی وظیفه شخص مسلمان کارگزاری جنگ نیست.‏

فیرحی افزود: هیچ یک از مبانی فقیه شیعه اجازه کوبیدن بر طبل جنگ را نمی‌دهد؛ امیرالمومنین(ع) در ‏روایتی می‌فرمایند وفای به عهد امری عقلایی است.‏

عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم با بیان اینکه در سیاست خارجی به ‏دنبال احقاق حق خود هستیم گفت: عرف این حقوق را به ما داده و راه احقاق و اثبات آن را به ما داده ‏است و در اینجا می‌توانیم از اعتدال و عدالت صحبت کنیم.‏

وی عنوان داشت: اعتدال ریاضی به درد سیاست خارجی نمی‌خورد ولی اعتدال در عمل دارای فرمولی ‏است به این صورت که اعتدال یعنی ایجاد هماهنگی میان خواسته‌ها و باورهای یک جامعه؛ به خاطر ‏خواسته‌ها نباید باورها را ترک کرد و بالعکس.‏

فیرحی با اشاره به چشم دوختن شیعیان جهان به سیاست‌های نظام اسلامی خاطرنشان کرد: ‏مصلحت به معنای جمع بین خواسته‌ها و باورها و امکانات یک جامعه است؛ وقتی رهبری فرموده‌اند با ‏مصلحت عمل کنیم یعنی بسنجیم که در هر شرایط باید چه گام‌هایی برداریم و به عبارتی زمان و مکان ‏برایمان اهمیت دارد؛ مصلحت آن چیزی نیست که در تظاهرات خیابانی بتوان آن را دنبال کرد بلکه به ‏فرموده امام راحل مصلحت امری عرفی است و کارشناسان می‌توانند آن را بشناسند؛ با یک تظاهرات ‏خیابانی نمی‌توان اثبات کرد که مصلحتی وجود دارد یا ندارد.‏

عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم عنوان داشت: فقه سنتی ما توانایی ‏بیشتری از اصطلاحات جدید دارد و می‌توان از آن به خوبی بهره جست؛ بحث شهادت یا پیروزی منافاتی ‏با سخن ما ندارد و بحث صلح مسئله دیگری است.‏

وی به روایتی از امیرالمومنین (ع) اشاره کرد و افزود: ایشان می‌فرمایند وقتی بحث دائر بر صلح و جنگ ‏شد شما صلح را انتخاب کنید زیرا موجب احقاق حق و آشکارشدگی بطلان باطل هم می‌شود؛ همواره ‏حق با جنگ احقاق نمی‌شود و بنابراین استدلال به ادبیات مرحوم امام و پیروزی و شهادت اعم از ‏مدعاست و اینگونه نیست که همواره صلح عامل تضییع حق شود؛ برخی فقهای ما مانند علامه ‏مجلسی در تفسیر برخی روایات گفته‌اند از ترس خدعه از صلح فرار نکنید و خداوند کار شما را ضمانت ‏خواهد کرد.‏

فیرحی گفت: سئوال اینجاست که صلح کل در جهان امکان‌پذیر است؟ اساس سیاست خارجی بر ‏صلح‌های خرد و موردی است و نمی‌توانیم تضمین کنیم که یا صلح کلی صورت بگیرد یا اصلا صورت نگیرد ‏و این خلاف عرف عقلاست و بعید است که شارع چنین حرفی بزند.‏

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه همه چیز را در کشور ما به سکولاریسم نسبت می‌دهند ‏خاطرنشان کرد: شرع و عرف و رابطه اینها در فقه ما به خوبی تنظیم شده بود ولی مباحث ‏سکولاریستی توسط دنیای غرب بر سر ما آوار شده است؛ هر چه امروز به عرف ارتباط می‌یابد نسبت ‏سکولاریستی به آن داده می‌شود.‏

تئوریسین‌های غربی تحریم دارای تفکر مارکسیستی هستند

مصطفی زهرانی مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه در ادامه این میزگرد ‏علمی اظهار داشت: باید نگاه علمی در مقایسه میان ‏سیاست خارجی دولت‌های مختلف هستیم.‏

وی افزود: علمی کردن سیاست خارجی به معنای پیش‌بینی وقایع است ولی در تبیین با چرایی ‏امور ‏سر و کار داریم و این امر با پیش بینی متفاوت است.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه با بیان اینکه در تبیین مسائل باید ‏ابتدا ‏علت‌یابی و سپس دلیل‌یابی هستیم عنوان داشت: آنجا که بحث دلایل مطرح می‌شود باید به ‏انگیزه‌ها ‏نگاه نکرد.‏

وی ادامه داد: همه مایل هستند که پرونده هسته‌ای ایران به آژانس بازگردد ولی باید به چرایی ‏رفتن ‏پرونده به شورای امنیت هم توجه داشت تا بتوان مشکل را حل کرد.‏

زهرانی با بیان اینکه نمی‌توان تأسیسات هسته‌ای را از بازرسان هسته‌ای مخفی کرد گفت: تمام ‏‏مسائل از جمله غنی‌سازی و... با ابزارهای مادی قابل اندازه‌گیری هستند؛ بخشی از دلایل اینکه ‏چرا ‏پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت رفته است به امور سیاسی باز می‌گردد؛ علت‌های ‏سیاسی را ‏باید در نیویورک جستجو کرد که به اختلافات نومحافظه‌کاران و صهیونیست‌ها با جمهوری ‏اسلامی باز ‏می‌گردد.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه با طرح این سئوال که چرا ایران در این ‏‏شرایط به مذاکره پرداخته و پس از توافق ژنو قرار است توافق نهایی را دنبال کند خاطرنشان کرد: ‏باید ‏دلایل رفتن پرونده به شورای امنیت و چگونگی بازگرداندن آن به آژانس را مورد بررسی قرار داد.‏

وی افزود: پیش‌بینی کار سختی است و به همین دلیل انسان‌ها به گذشته باز می‌گردند؛ برخی ‏‏نظریه‌پردازان مهم جهانی می‌گویند یکی از ویژگی‌های قرن جدید این است که تئوری به جای تاریخ ‏‏می‌نشیند و اگر به تاریخ توجه صرف داشته باشیم چیزی دستمان را نمی‌گیرد هرچند شناخت ‏فلسفه ‏تاریخ به تئوری‌ها کمک می‌کند.‏

زهرانی بیان داشت: در بحث پالسی پلنینگ، مهمترین کار توصیف است؛ باید دید چه قرائتی از رفتار ‏‏سیاست خارجی دولت حاضر و دولت‌های قبلی داریم و این نخستین گام برای ارائه طرح چگونگی ‏‏رفتارهای آینده است.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: بهترین راه برای ‏‏دلیل‌یابی موضع‌گیری‌های دیگران، قرار دادن خودمان بجای آنهاست؛ تئوری جدیدتری هم هست که ‏‏عنوان می‌کند گاهی اوقات یک شخص خودش هم نمی‌داند که چرا یک کار را انجام می‌دهد و این ‏هم ‏به دلیل فضایی است که در آن قرار دارد؛ در این شرایط تصور اینکه خودمان را به جای او بگذاریم ‏جاهل ‏اندر جاهل خواهد بود.‏

وی با بیان اینکه هر کشور پیشرفته دارای نظام سیاست‌گذاری خارجی است گفت: جمهوری ‏اسلامی ‏هم چنین نظامی دارد؛ تمرکز بر روی خروجی‌های سیاست خارجی یکی از راهکارهای ‏شناخت این ‏نظام‌هاست.‏

زهرانی تصریح کرد: نظام سیاسی که بتواند اهداف را تامین کند یک نظام خوب محسوب می‌شود.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه امنیت را رکن اصلی هر نظام ‏سیاسی ‏دانست و گفت: برای بررسی نظام‌های سیاسی باید به ارتقاء یا کاهش امنیت توسط هر ‏دولت نگاه ‏کرد.‏

وی با بیان اینکه جامعه ایرانی جزو مصرفی‌ترین جوامع است خاطرنشان کرد: به همین دلیل آمریکا ‏بر ‏روی تحریم اقتصادی متمرکز شده است؛ هر چه طبقه متوسط نسبت به طبقات فقیر و ضعیف ‏حجیم‌تر ‏باشد امکان اثرگذاری تحریم‌ها هم بیشتر است زیرا همین قشر توقع سیاسی دارد و اگر ‏فشار بر آنها ‏وارد شود به دنبال سرنگونی حکومت حرکت می‌کند.‏

زهرانی عنوان داشت: اندیشه‌های مارکسیستی در اعماق ذهن تئوریسین‌های تحریم نظام ‏‏کاپیتالیستی دیده می‌شود.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه گفت: رفاه جامعه یکی از آورده‌های ‏‏سیاست خارجی دولت‌ها به شمار می‌رود و این شاخصه هم جزو ویژگی‌های بررسی یک نظام ‏‏سیاسی محسوب می‌شود؛ سیاست خارجی باید در خدمت توسعه همه‌جانبه و نه فقط اقتصادی ‏‏باشد.‏ توسعه باید توسط همه آحاد جامعه احساس شود که مربوط به توسعه فرهنگی، ‏اقتصادی و ‏سیاسی است.‏

زهرانی با تاکید بر غیر امنیتی کردن نظام سیاسی گفت: به دنبال این بودیم که مبنای سیاست ‏آمریکا ‏در قبال جمهوری اسلامی چیست و پس از بررسی‌های لازم به این نکته رسیدم که میزانی ‏که بتوانند ‏در ذهن‌شان ایران و جمهوری اسلامی را دشمن و خصم تلقی کنند یعنی اختلاف میان ‏اوباما و بوش به ‏همین میزان تصور دشمنی بستگی دارد یا به عبارتی تا چه میزان ایران را برای ‏خودشان خطرناک ‏می‌بینند و بر همین اساس نهایت تلاش آمریکا طی این سال‌ها، نشان دادن ‏چهره دشمنی مخوف از ‏ایران در عرصه بین‌المللی است.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: این نوع سیاست ‏آمریکا ‏در راستای اجماع داخلی و جهانی برای برخورد شدید با ایران اجرا می‌شود؛ شرط موفقیت ‏دولت ما در ‏این شرایط این است که این نوع سیاست غرب را تضعیف کند.‏

وی با بیان اینکه اعتبار بین‌المللی در جهان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است ادامه داد: باید دید در ‏‏تحولات دنیا تا چه میزان جایگاه داریم و نظرات ایران پذیرفته است؛ بعد از سه سال همه جهان به ‏این ‏نتیجه رسیده که راهکار ایران برای حل مسئله سوریه را باید بپذیرند.‏

زهرانی به عقلانیت سیاسی و ابزارها و روش‌های رسیدن به اهداف اشاره کرد و گفت: محاسبه ‏هزینه ‏و فایده از جمله مباحثی است که عقلانیت سیاسی کاربرد دارد ضمن اینکه قابل پیش‌بینی ‏بودن ما ‏برای دنیا هم در اینجا اهمیت می‌یابد؛ اگر قرار نظم موجود را بپذیریم باید دنیا به این نتیجه ‏برسد که ‏قابل پیش‌بینی هستیم.‏

مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه به حداقل رسیدن عدم قطعیت را راه ‏‏رسیدن به اعتدال دانست و تصریح کرد: مبنا قرار گرفتن پروسه تصمیم‌گیری نکته مهم دیگری است ‏‏یعنی اینکه رفت و آمد افراد در نظام سیاسی موجب تغییر نشود؛ تعامل میان فرد و ساختار اهمیت ‏دارد ‏زیرا آرمان‌های رهبری و ملت که در مسائل گوناگون تغییر نمی‌کنند بنابراین اگر دولت‌ها اختلاف ‏نظر دارند ‏ولی در همین پروسه عمل خواهند کرد.‏

وی با بیان اینکه اعتدال به معنای دوری از رادیکالیسم و افراط است گفت: اگر تمام این مسائل مورد ‏‏توجه قرار گیرد آنگاه ارزیابی بهتری از سیاست خارجی خواهیم داشت.‏ ‏

موافقان و مخالفان، طرح‌های عملیاتی برای پیشبرد مذاکرات ارائه کنند  ‏

این میزگرد علمی سخنران دیگری هم داشت و او هم کسی نبود جز معاون کنسولی وزارت امور ‏خارجه که طی سخنانی اظهار ‏داشت: عقلانیت را هم مبنای اعتدال و هم نتیجه این مسئله می‌‌توان ‏دانست؛ ریشه واژه اعتدال ‏را نیز از کلمه عدل به معنی توازن و قرار گفتن هر چیز در جای خود می‌توان ‏توصیف کرد.‏

وی نقطه مقابل اعتدال را افراط و تفریط و تندروی و کندروی در فکر و عمل دانست و افزود: بر ‏اساس ‏روایات موجود، مظهر جهالت و عدم عقلانیت همین مسئله است.‏

حسن قشقاوی با بیان اینکه مبنای اصلی سیاست خارجی ‏جمهوری اسلامی ایران، جهان‌گرایی ‏اسلامی، سلطه‌ستیزی، حق‌طلبی، عدالت‌خواهی، ‏عزت‌طلبی، صلح‌خواهی، استقلال طلبی و ‏عقل‌گرایی و تعامل سازنده با جهان هستند گفت: این ‏اصول با استناد به اصول قانون اساسی، سند ‏چشم انداز و برنامه پنج ساله و رهنمودهای امام و ‏رهبری تعیین شده‌اند؛ هنر تفکر اعتدالی در حقیقت ‏جمع بین آن آرمان‌گرایی و این واقع‌گرایی ‏است.‏

وی ادامه داد: با استناد به کاربرد دو اصطلاح «استصلاح الاعداء و استصلاح الاضداد» در بیان امام ‏‏علی(ع)، راهبردهای تقلیل خصومت‌ورزی دشمن و کم کردن هزینه دشمنی‌ها و ایجاد موازنه بین ‏منافع ‏ملی و مصالح اسلامی بین اهداف و ابزار سیاست خارجی، بین اعمال قدرت و کاربرد ‏دیپلماسی و نیز ‏بین حق و تکلیف در سیاست خارجی جزو اهداف و شاخصه اصلی دستگاه ‏دیپلماسی کشور در دولت ‏تدبیر و امید خواهد بود.‏

قشقاوی با اشاره به برنامه‌های اعلامی وزیر امور خارجه در نطق رأی اعتماد در مجلس شورای ‏‏اسلامی خاطرنشان کرد: شاخصه‌های ذکر شده در سخنرانی وزیر و همچنین مقاله مهم وی در ‏مجله ‏فان پالسی تجلی یافته است و روح این مقاله تبیین مولفه‌های عقلانیت و اعتدال در ‏سیاست خارجی ‏بوده است ضمن اینکه نکاتی که در سخنرانی‌های متعدد رئیس جمهور در ‏عرصه‌های خارجی و داخلی ‏بیان شده هم حاوی همین شاخصه‌ها است.‏

معاون وزیر امور خارجه گفت: در مورد علت تغییرات گفتمانی در دولت‌های مختلف پس از انقلاب باید ‏‏گفت تغییرات گفتمانی هرگز به معنی عدول از اصول و مبانی شناخته شده در قانون اساسی و ‏کلام ‏امام راحل و رهبر معظم انقلاب نیست زیرا همه رؤسای جمهور و نمایندگان ادوار مختلف ‏مجلس سوگند ‏یاد کرده‌اند که فقط قرائت رسمی که همان قانون اساسی است را داشته باشند و ‏قرائت‌های متعدد ‏در حوزه‌های ساختاری و اساسی هرگز نباید در بین حکومت‌گران جاری شود.‏

وی ادامه داد: قرائت‌های مختلف حق علما، روشنفکران و اندیشه‌ورزان است زیرا حکومت‌گری ‏عرصه ‏‏«تصمیم عملی» و روشنفکری عرصه «تردید ذهنی» هستند.‏

قشقاوی با بیان اینکه بر این اساس اگر حکومت‌گران قرائت مختلف در حوزه‌های کلان و ساختاری ‏‏داشته باشند در حقیقت پس از اجرای مراسم تحلیف نقض سوگند کرده‌اند عنوان داشت: به همین ‏‏دلیل در همه نظام‌های معتبر جهان، تغییر دولت‌ها هرگز به معنی تغییر حکومت‌ها و یا تغییر در ‏‏سیاست‌های اساسی کشور نیست.‏

معاون کنسولی و امور مجلس و ایرانیان وزیر امور خارجه افزود: بر اساس احساس ضرورت و ‏واقع‌بینی ‏موجود، طرفین مذاکره یعنی ایران و 1+5 اصل مذاکره و تداوم آن را هر چند نفس‌گیر و ‏بسیار سخت ‏پذیرفته‌اند ضمن اینکه جامعه ما تک صدایی نیست و پذیرش انتقادات لازمه جامعه ‏چند صدایی به شمار ‏می‌رود.‏

وی با بیان اینکه مصالح ملی ایجاب می‌کند در یک فضای اجماع ملی همه جریانات مدعی اعم از ‏‏موافق یا مخالف مذاکرات طرح‌های عملیاتی خود را برای پیشبرد کار ارائه کنند بیان داشت: این کار ‏باید ‏به گونه‌ای باشد که حاصل این گونه پیشنهادات واقع‌بینانه و مسئولانه دو ارمغان را برای کشور به ‏وجود ‏آورد؛ یکی آنکه هرگز خطوط قرمز تبیین شده هسته‌ای نقض نگردد و دیگر اینکه گشایش ‏بیشتر در ‏تعامل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین دو طرف مذاکره ایجاد شود.‏

قشقاوی در ادامه و در پاسخ به سئوالی مبنی بر چگونگی رسیدن به توافق برد ـ برد در برخورد با ‏‏دشمن ابراز کرد: ما هیچ اصراری بر کاربرد واژه‌های خاص نداریم؛ در تاریخ پس از انقلاب در حوادثی ‏نظیر ‏حمله آمریکا به صدام یا به طالبان و با وجود برخی پیشنهادات افراطی و یکجانبه‌گرایانه، رهبری ‏حکیم و ‏هوشمند انقلاب اسلامی با اتخاذ مواضع متوازن، معتدل و واقع‌بینانه به دور از فضای ‏احساسی و ‏افراطی، کشور را از ورود به دو جنگ مهم منطقه‌ای نجات داد و سرافرازانه به انتظار ‏پیروزی بزرگ ‏دیپلماسی حکیمانه خود در این دو موضوع نشست.‏

معاون وزیر امور خارجه ادامه داد: بدون آنکه ماهیت واقعی طرف مقابل از سوی رهبری نادیده گرفته ‏‏شود، ایشان موافقت کردند تا در اجلاس‌های متعدد مربوط به مراحل دولت‌سازی جدید در عراق و ‏‏افغانستان، جمهوری اسلامی ایران حضور و نقشی موثری ایفا کند؛ ماهیت و اهداف طرفین به ‏جای ‏خود و مذاکرات هم به جای خود و اینکه نتیجه این دیپلماسی موفق را در این گونه مذاکرات برد ‏‏ـ برد یا ‏هر چیز دیگر بنامید، بر عهده شما خواهد بود.‏

وی گفت: این سیاست متوازن با رویکرد آرمان‌گرایی واقع‌بینانه تا هم اکنون ادامه دارد و در مبحث ‏‏سوریه، جمهوری اسلامی طرح عاقلانه خود را اعلام کرده است؛ در بحث کنفرانس خاورمیانه عاری ‏از ‏سلاح هسته‌ای که بنا بود دو سال گذشته در هلسینکی برگزار شود، ایران اسلامی اعلام ‏آمادگی و ‏حضور کرد و در مبحث اخیر هسته‌ای هم به مذاکرات ادامه می‌دهیم هرچند که سخت و ‏نفس‌گیر ‏باشد.

منبع: خبرگزاری فارس