مناسبت­ها
جستجو
اعضا

خبر

در سیاست قرآنی، از حیات ابدی برای سیاست محدود این جهان، دست برداشته نمیشود.

 

انجمن مطالعات سیاسی حوزه با همکاری پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، اداره همکاری­های علمی و بین المللی و دبیرخانه کرسی­های نظریه پردازی شورای عالی انقلاب فرهنگی به تاریخ شنبه 4 دی ماه 1395 کرسی «درآمدی بر روش شناسی تفسیر سیاسی قرآن کریم» را با ارائه حجت الاسلام و المسلمین نظرزاده و نقد آقایان  دکتر پزشکی و حجت الاسلام دکتر جزایری برگزار کرد. جلسه با تلاوت از آیاتی از قرآن کریم آغاز گردید و سپس جناب حجت الاسلام دکتر نصرتی، دبیر نشست، به خوش آمدگویی و بیان موضوع بحث پرداخت. در ادامه حجت الاسلام و المسلمین نظرزاده بحث خود را ارائه کرد. وی اشاره کرد که در بحث فهم قرآن کریم، با یک روش­ روبرو بوده­ایم که همان روش تفسیر موضوعی است که در عرصه سیاسی، حکومت و ولایت از قدیم وجود داشته است. بحث دیگر آن است که آیا میشود همه قران کریم را با روش سیاسی تفسیر نمود تا به حیات طیبه برسیم،  آیا امکان­پذیر است همه قرآن کریم را تفسیر سیاسی کرد. تا به حال، اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است، علی رغم تفسیرهای عرفانی و اخلاقی، اما تفسیر سیاسی به این نحو نداشته­ایم. چند نکته باید در این زمینه  مورد توجه قرار گیرد:

1-    آمیختگی دنیا و آخرت، در نگاه قرانی وجود دارد، در مکاتب دیگر همگونی  و آمیختگی دنیا و آخرت وجود ندارد، اما این نگاه در اندیشه دینی وجود دارد. این دنیا برای سعادت ابدی افراد است، در سیاست قرآنی، از حیات ابدی برای  سیاست محدود این جهانی، دست برداشته نمیشود.

2-    همه انسانها در برابر احکام و خطابات الهی، مشترک هستند، از پیامبران تا مومنین یا کفار؛ همه مورد خطابات قرآن هستند. اشتراک بین همه مردم برای رسیدن به حیات طیبه وجود دارد.

3-    نظریاتی داریم درباره انسجام درونی قرآن که درون هر سوره یک مفهوم مرکزی وجود دارد.

4-    تفسیر موضوعی همه آیات قرآن را در بر می­گیرد، می­توان تفسیر موضوعی داشت ولی این تفسیر سیاسی به همه مباحث سیاسی  پرداخته نمی شود.

پس از وی ناقد محترم جناب حجت الاسلام دکتر سیدحمید جزایری، به چند نکتۀ کلیدی اشاره کرد، وی تاکید داشت که عنوان «روش» و «گرایش»، هر کدام اصطلاحی است که تعریف خاص خود دارد و اگر مراد خاصی  در این زمینه، وجود دارد، لازم است ذکر شود و نمی­توان از ادبیات بحث خارج شد. از دیگر سو، این که اسلام، گزاره سیاسی دارد، در جای خود، قبول است، اما آیا این امر به معنای تفسیر سیاسی است و می­توان تفسیر سیاسی داشت. مثل آن که قرآن، مباحث علمی دارد اما آیا این امر به معنی داشتن تفسیر علمی است، به بیان دیگر، بین نکات علمی و تفسیر علمی قرآن تلازمی وجود ندارد. سه معنا از تفسیر سیاسی می­توان بیان کرد، اول، آن که آیاتی از قرآن را که به مسائل سیاسی پرداخته، بیان کنیم. دوم آن که نگاه سیاسی باشد  و از زاویه نگاه کسی که با سیاست آشنا است، این تفسیر طرح شود و سوم، نگاه استخراجی و استنطاقی است که شهید صدر از آن یاد می­کند، یعنی استخراج گزاره­های سیاسی  قرآن  و نظام سیاسی آن. نکتۀ مهم در این عرصه آن است که جهت­گیری مفسر در این عرصه دارای اهمیت است.

سپس جناب آقای دکتر پزشکی بر این نکته تاکید کرد که باید بین «متد» و «متدلوژی»، تفکیک کرد.

در روش شناسی، علم معیارهای علمی است، اما روش، تکنیک است. در حالی که بحث بیشتر بر محور روش شناسی می­گردد، اما عنوان بحث «روش تفسیر سیاسی» است. از دیگر جهت، ربط میان روش و روش شناسی نیز مشخص نشده است. سه نوع روش پیمایشی- آماری، روش تفسیری با هرمنوتیک و روش انتقادی وجود دارد و باید موضع بحث و مقالۀ نسبت به آن آشکار گردد. از دیگر سو، در بحث، تعاریف، منجمد گرفته شده است، در صورتی که دو مقولۀ سیاست و دین، منجمد نیستند. بحث دیگر آن است که جناب آقای نظر زاده، تعریف خویش را از روش و سیاست را شفاف نکرده است، حال آن که در چند دهۀ اخیر سیاست خود، چند تعریف و دگردیسی داشته است، از جمله تعریف آن به دولت، سه قوه، احزاب، گروه­های اجتماعی و اخیرا که همه چیز سیاسی می­شود. بحث دیگر آن است که باید انتظارات از دین و قرآن را نیز مشخص کرد. آیا قرآن کتابی سیاسی است، چه انتظاری باید از آن داشت. ضمن آن که باید در تفسیر سیاسی قرآن به مساله ثابت و متغییر نیز باید توجه داشت. در پایان برخی از استادان حاضر در جلسه سئوالات خود را مطرح کردند و جناب آقای نظرزاده نیز توضیحاتی را بیان کرد.