مناسبت­ها
جستجو
اعضا

معرفی انجمن

معرفی انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه قم

با تقاضای جمعی از دانش آموختگان رشته علوم سیاسی حوزه علمیه قم مبنی بر تأسیس انجمن مطالعات سیاسی در معاونت پژوهشی حوزه علمیه قم، در تاریخ 11/6/1383 با این درخواست موافقت و در نتیجه انجمن مطالعات سیاسی در حوزه علمیه قم تأسیس شد. هیأت موسس انجمن متشکل از چهار دانش آموخته علوم سیاسی با مدرک دکتری، سه دانش آموخته علوم سیاسی دانشجوی دوره دکتری و دو دانش آموخته علوم سیاسی با مدرک کارشناسی ارشد بود. اعضای هیأت موسس در مراکز مختلفی از قبیل پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، دانشگاه مفید، موءسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم، دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی به کار علمی و اجرایی اشتغال دارند. به این ترتیب، انجمن مطالعات سیاسی، دربرگیرنده تمامی مراکز پژوهشی و آموزشی دانش سیاسی حوزوی است. بر پایۀ اساسنامه، این انجمن، موسسه­ای غیر انتفاعی، دارای شخصیت مستقل و بدون وابستگی به سازمان های دولتی و غیر دولتی است. انجمن، تشکلی غیر سیاسی بوده و اعضا با نام انجمن، حق فعالیت سیاسی یا وابستگی حزبی را ندارند. انجمن، تابعیت دولت جمهوری اسلامی را داشته و خود را ملزم به رعایت کلیه مقررات جمهوری اسلامی می داند.

اهداف انجمن مطالعات سیاسی

تعمیق و توسعه مباحث تخصصی دانش سیاسی، تقویت و گسترش نظریه‌پردازی، پرسش گری، آزاداندیشی، نقد و مناظره مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، ارتقای شأن و منزلت علمی و معنوی پژوهشگران و استادان، بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های تخصصی موجود، تقویت ارتباط میان عالمان برجسته و فضلای حوزه، صیانت از سنت حوزوی در عرصه دانش سیاسی شناسایی استعدادها و ذخایر حوزه، شمرده شده است.

 

انجمن مطالعات سیاسی حوزه به منظور دستیابی به اهداف مذكور به ارایه برنامه‌های راهبردی، نیازسنجی علمی در دانش سیاسی اسلام، تشکیل نشست‌ها و همایش‌های علمی، افزایش سطح دانش و مهارت اعضای انجمن از راه‌های مختلف، تجلیل از پژوهشگران و استادان در زمینه فعالیت انجمن، انتشار کتاب و نشریات؛ همکاری با انجمن‌ها و مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی در داخل و خارج از کشور، همکاری با نهادهای اجرایی حوزوی و غیر حوزوی در راستای اهداف و وظایف انجمن، زمینه سازی برای هماهنگی و همکاری مراکز علمی با یکدیگر و همکاری با حوزه‌های علمیه، همت گمارده است.

 

هدف از تأسیس این انجمن، زمینه سازی برای تعمیق و توسعه مباحث سیاسی، پرورش نیروهای انسانی مناسب، ایجاد زمینه مناسب برای تضارب آرا و گفت و گوی علمی، و سامان بخشی به امور آموزشی و پژوهشی در قلمروی سیاسی است. انجمن جهت نیل به اهداف فوق، وظایف ذیل را برای خود تعریف کرده است: ارایه خدمات آموزشی و پژوهشی، تشکیل گردهم آیی های علمی، شناسایی پژوهشگران حوزه دانش سیاسی و اطلاع رسانی به آن ها، انتشار کتاب و نشریات علمی، ترغیب و تشویق پژوهشگران و تجلیل از استادان ممتاز، همکاری با نهادهای اجرایی، علمی و پژوهشی در راستای اهداف انجمن و زمینه سازی برای حضور اعضا در مجامع علمی بین المللی. اساسنامه سه نوع عضویت را برای اعضا پیش بینی کرده است: عضویت پیوسته (دارای گرایش همخوان با زمینه فعالیت انجمن با مدرک سطح سه حوزه یا کارشناسی ارشد)، عضویت وابسته (دارای مدرک سطح دو حوزه یا کارشناسی ) و عضویت افتخاری.

ارکان انجمن مطالعات سیاسی

ارکان انجمن مطالعات سیاسی عبارتند از: هیأت موءسس، مجمع عمومی، هیأت مدیره و بازرسان. مجمع عمومی از گردهمایی اعضای پیوسته انجمن به صورت عادی و فوق العاده تشکیل می شود. پیش بینی شده است که مجمع عمومی عادی سالانه یک بار تشکیل شود و با حضور اکثریت مطلق اعضا رسمیت یابد. منابع مالی انجمن از طریق کمک های حوزه علمیه قم، حق عضویت اعضا، درآمدهای ناشی از ارایه خدمات آموزشی و پژوهشی و مشاوره ای و دریافت هدایا وکمک های بدون عوض مشروط به عدم ایجاد تعهد است.

هیئت مؤسس این انجمن از آقایان غلامرضا بهروزلك، سید صادق حقیقت، علیرضا زهیری، نصرالله سخاوتی، علی شیرخانی، داود فیرحی، نجف لك‌زایی، منصور میراحمدی، محمد جواد نوروزی تشکیل شده است و تا کنون در انجمن، چندین مجمع عمومی و هفت دوره انتخابات هیئت مدیره برگزار شده است. در حال حاضر اعضای هیئت مدیره آقایان و حجج‌اسلام دکتر مسعود پورفرد، دکتر منصور میر احمدی، دکتر سید کاظم سید باقری، دکتر شریف لک زایی، دکتر علی شیرخانی، دکتر رضا عیسی نیا و دکتر احمد رضا یزدانی مقدم می‌باشند و مدیریت انجمن را حجت‌الاسلام دکتر سیدکاظم سیدباقری به عهده دارد.

انجمن مطالعات سیاسی، حلقه وصلی است میان تمام مراکزی که در حوزه علمیه قم به آموزش و پژوهش در حوزه دانش سیاسی اشتغال دارند. چنان که از مباحث گذشته نیز مشخص شد انجمن هم نهادی آموزشی و هم نهادی پژوهشی و هم نهادی ستادی و حمایتی به شمار می رود که بر حسب فعالیت اعضا این نوع مباحث شکل می گیرد. انجمن مطالعات سیاسی از ظرفیت بسیار بالایی برخوردار است که در صورت تداوم فعالیت ها در قالب های مختلف، می تواند به عنوان یک نهاد موثر در ارتقا و اعتلای دانش سیاسی بومی و اسلامی به ایفای نقش بپردازد و موجبات بسط دانش سیاسی در حوزه علمیه را فراهم آورد.

این انجمن جزو نخستین انجمن‌های علمی است که در پی رهنمودهای مقام معظم رهبری جهت ایجاد فضای علمی بین نخبگان و نقد و بررسی به منظور پیشبرد دانش سیاسی در حوزه علمیه قم تشکیل شد و تاکنون توانسته است در مورد مباحث تخصصی دانش سیاسی اسلام، فعالیت‌های موفقی داشته باشد. این نهاد علمی، تا کنون توانسته است بیش از 250 عضو را جذب نماید که بیش از صد نفر از آنان، علاوه بر تحصیلات درس خارج حوزوی، دارای درجۀ دکتری دانشگاهی هستند.

 گروه های علمی انجمن مطالعات سیاسی

 برای فعالیت مطلوب و بر اساس علاقه‌مندی اعضا 13 گروه علمی در انجمن تأسیس شده است که هر یک از این گروه‌ها در حوزه تخصصی خود به فعالیت علمی می‌پردازند. این گروه‌ها عبارتند از: (فلسفه سیاسی) مدیر گروه دکتر مهدی امیدی، (فقه سیاسی) مدیر گروه دکتر علی اصغر نصرتی، (کلام سیاسی) مدیر گروه دکتر غلامرضا بهروزی‌لک، (قرآن و سیاست) مدیر گروه دکتر مسعود پورفرد، (مطالعات راهبردی( مدیر گروه دکتر نجف لک زایی، (مطالعات ایران) مدیر گروه دکتر علیرضا زهیری، (جهان اسلام و مطالعات سلفی پژوهی) مدیر گروه دکتر محمد ستوده، (جامعه شناسی سیاسی) مدیر گروه دکتر رضا عیسی نیا، (حوزه علمیه و دانش سیاسی) مدیر گروه دکتر احمدرضا یزدانی مقدم، (روش شناسی سیاسی) مدیر گروه دکتر محمد پزشکی، (انقلاب اسلامی) مدیر گروه دکتر عبدالوهاب فراتی، (حکمت سیاسی متعالیه) مدیر گروه دکتر شریف لک زایی، (مطالعات بانوان) مدیر گروه دکتر نجمه کیخا.

 قابل ذکر است، انجمن تا کنون بیش از 200 نشست علمی تخصصی در موضوعات مختلف از جمله «نظریه دانشی امنیت در اسلام»، «دانش سیاسی در حوزه علمیه قم»، «فقه و امنیت»، «فقه سیاسی شیعه علیه خشونت»، «قرآن و سیاست»، «فرهنگ و امنیت ملی»، «کرسی نظریه پردازی فقه امنیت»، «نقش راهبردی دولت در نظریه سیاسی امام خمینی (ره)»  و «تحول در حوزه علمیه» برگزار کرده است. همچنین بیش از 12 کارگاه علمی را جهت دانش افزایی و تعمیق مباحث تخصصی برای اعضا ایجاد نموده است.

 گفتنی است، انجمن مطالعات سیاسی به واسطه نیروها و اعضای افتخاری خود یکی از پویاترین انجمن‌های علمی است که مدیران، محققان و جمع کثیری از اعضای انجمن در بسیاری از دانشگاه‌های سراسر کشور فعالیت اجرایی و علمی بی نظیری دارند و در حال حاضر نیز بسیاری از برنامه‌های اندیشه سیاسی کشور بر دوش این انجمن علمی می‌باشد.

یکی از کارهای عمده ای که انجمن مطالعات سیاسی حوزه به انجام رسانده، انتشار نشریه سیاست متعالیه است که تلاش آن بر این است که رویکردی نو به اندیشه سیاسی اسلامی داشته باشد.

 برگزاری نخستین جشنواره بین‌المللی امام خمینی، ویژه اندیشه سیاسی اسلام، یکی از بزرگترین فعالیت­های انجمن در  سوم بهمن ماه 1392 بود که توانست فضایی مطلوب و علمی را در جهت گسترش اندیشه سیاسی اسلام در حوزه علمیه قم فراهم کند. این جشنواره که همراه با سخنان حضرت آیت الله العظمی سبحانی و آیت الله حسینی بوشهری بود، به ده اثر برگزیده اندیشه سیاسی اسلام جوایزی را اهدا کرد. برای این جشنواره، پیش­همایش­های متعددی برگزار شد. همچنین دیدارها و ملاقات­های متعددی با آیات عظام و مراجع تقلید برگزار شد، از جمله دیدار با حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی بود که سخنان گهرباری ایراد کردند. همچنین دیدارهای با حضرت آیت الله مقتدایی، آیت الله حسینی بوشهری و آیت الله شهرستانی و دکتر حسینی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز انجام شد.

گروه فقه سیاسی

یکی از گروه­های فعال انجمن مطالعات سیاسی که اخیرا فعالیت خود را بجد آغاز کرده، گروه فقه سیاسی است. به منظور شناسایی ظرفیتها، نیروهای انسانی، تعمیق، گسترش و گفتمان­سازی در حوزۀ فقه سیاسی و زمینه­سازی برای طرح هر چه بیشتر فقه سیاسی در حوزه­های علمیه، این گروه تشکیل شده است و در صدد تدوین طرح تأسیس رشته فقه سیاسی، برای تصویب به شورای عالی حوزه علمیه می­باشد، تا این گرایش به صورت رسمی و مصوب در درون حوزه علمیه شکل گیرد. از فعالیتهای پیشین این گروه، نقد و بررسی مجموعه یازده جلدی فقه سیاسی، تألیف آیت الله عمید زنجانی و نقد و بررسی مجموعه تاریخ اندیشه سیاسی متفکران مسلمان که توسط پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی تهیه و منتشر شده است را در کارنامه خود دارد.

 همچنین انجام کلان پروژه «نیازسنجی پژوهشی فقه سیاسی» با همت جناب دکتر سیدباقری و همکاران ایشان آقایان عباس عمادی و ابوالفضل غفاری انجام شده است. این طرح که با همکاری استادان، نهادها، مراکز علمی- پژوهشی در حوزه و دانشگاه به پایان رسیده است، حدود 800  مسالۀ پژوهشی را شناسایی کرده ، ضمن آن که اولویت­گذاری هر عنوان پژوهشی در سطح «الف»، «ب»، «ج» و «د» نیز انجام شده است. از مزیات این طرح، ارائۀ یک ساختار جدید از دانش  فقه سیاسی است که برای اولین بار ارائه می گردد. 

در ادامۀ فعالیت­های گروه فقه سیاسی انجمن مطالعات سیاسی حوزه، این گروه به تاریخ 16 آذر 95 با حضور چند تن از استادان و پژوهشگران فقه سیاسی به ریاست جناب حجت الاسلام دکتر نصرتی، تشکیل جلسه داد. در این جلسه بر شناسایی نیروها و امکانات، ارتقای سطح مباحث، تعمیق و توسعۀ اندیشه سیاسی اسلام به ویژه فقه سیاسی به عنوان پشتوانه و نرم افزار نظام جمهوری اسلامی تاکید شد و در ادامه راهکارهایی از جمله برگزاری کرسی­ها و همایشهای علمی، نشستهای تخصصی، گفتگوهای فقهی، اعزام اعضای انجمن و گروه فقه سیاسی به حوزه­های علمیه و تشکیل کارگاه­های مرتبط، تجلیل از نخبگان و صاحب­نظران فقه سیاسی، معرفی و نقد آثار مطرح  فقه سیاسی، ایجاد پیوند و ارتباط با استادان حوزه، دعوت از اندیشوران فقه سیاسی به عنوان اعضای افتخاری، هماهنگ سازی میان گروههای علمی حوزه و اندیشمندان فقه سیاسی و مساله محوریِ موضوعات طرح شده، ارائه گردید. در ادامه بر برنامه ریزی دقیق و شفاف و اجرای برنامه ها تاکید گردید و مقرر شد تا نشست علمی «جایگاه فقه المقاصد از منظر فقه سیاسی شیعه» با ارائۀ جناب آقای ابوالحسن حسنی، برگزا شود. همچنین در هیات رییسه انجمن مطالعات سیاسی حوزه برگزاری کرسی نظریه­پردازی «رای اکثریت در فقه سیاسی» به تصویب رسیده که در آینده­ای نزدیک انجام خواهد شد.